Διαλεκτική-Συμπεριφοριστική Θεραπεία

Η Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία είναι ένα ερευνητικά και εμπειρικά τεκμηριωμένο και εντατικό πρόγραμμα και μοντέλο θεραπείας. Δημιουργήθηκε από τη Marsha Linehan για την αντιμετώπιση ατόμων με οριακή διαταραχή προσωπικότητας και ειδικότερα για άτομα που εμφάνιζαν αυτοκαταστροφικές-αυτοτραμαυτικές συμπεριφορές και έχουν κάνει απόπειρες αυτοκτονίας.

Τι είναι η Διαλεκτική-Συμπεριφοριστική Θεραπεία
οι καταβολές για την Διαλεκτική θεραπεία

Η ΔΣΘ είναι ένα μοντέλο του τρίτου κύματος γνωσιακών-συμπεριφοριστικών θεραπειών. Προέρχεται από τη συμπεριφορική θεραπεία, τις θεωρίες μάθησης και τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία. Επιπλέον, δανείζεται στοιχεία και από φιλοσοφικά συστήματα και θεωρίες της Ανατολής και της Δύσης.

Τι σημαίνει ο όρος για την Διαλεκτική θεραπεία και οι θεραπευτικοί στόχοι

Ο όρος «διαλεκτική» αντιπροσωπεύει τα διαλεκτικά διλήμματα που βιώνει το άτομο με οριακή διαταραχή προσωπικότητας. Πρόκειται για 3 βασικά διαλεκτικά διλήμματα, όπου το άτομο εκδηλώνει συμπεριφορές που κινούνται μεταξύ 2 αντίθετων πόλων/άκρων: α) συναισθηματική ευαλωτότητα έναντι υποτίμηση εαυτού, β) ενεργής παθητικότητα έναντι καταφανούς ικανότητας και γ) επαναλαμβανόμενες κρίσεις έναντι ανεσταλμένου πένθους. Η κατάσταση της συναισθηματικής δυσφορίας δημιουργείται κάθε φορά που το άτομο βρίσκεται σε κάποιον από τους δύο πόλους που το οδηγεί να πηγαίνει από το έναν πόλο στον άλλον. Αυτή η εναλλαγή στη συμπεριφορά είναι ένα είδος συναισθηματικού εκκρεμούς με αποτέλεσμα να μην έρχεται η ισορροπία. Ένας από τους βασικούς θεραπευτικούς στόχους είναι η επίτευξη της ισορροπίας/ηρεμίας σε αυτό το συναισθηματικό εκκρεμές και να καταφέρει το άτομο να ξεπεράσει το διχοτομικό τρόπο σκέψης (άσπρο-μαύρο) που αντιλαμβάνεται τις καταστάσεις για να φτάσει στη σύνθεση, δηλαδή στο διαλεκτικό τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς. 

Η θεραπευτική πορεία χωρίζεται σε 4 στάδια

Η θεραπευτική πορεία χωρίζεται σε 4 στάδια με επιμέρους στόχους. 

  • Προπαρασκευαστικό στάδιο: αξιολόγηση, δέσμευση στη θεραπεία, θεραπευτικό συμβόλαιο.
  • 1ο στάδιο: αλλαγή δυσλειτουργικών συμπεριφορών, απόκτηση και αύξηση δεξιοτήτων, μείωση αυτοκτονικότητας και αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών, μείωση συμπεριφορών παρεμπόδισης της θεραπείας και της ποιότητας ζωής του ατόμου. 
  • 2ο στάδιο: αντιμετώπιση μετατραυματικού στρες και συμπτωμάτων ή/και άλλων συνυπαρχουσών διαταραχών.
  • 3ο στάδιο: βελτίωση ποιότητας ζωής, επίτευξη προσωπικών στόχων ζωής και ενίσχυση του αυτοσεβασμού.
  • 4ο στάδιο: αυτογνωσία και πνευματική πληρότητα.

Η θεραπευτική πρόοδος και η απόκτηση δεξιοτήτων παρακολουθείται μέσα από τη συμπλήρωση εβδομαδιαίων ημερολογίων καταγραφής. Οι ασκήσεις για το σπίτι είναι ένα στοιχείο που χαρακτηρίζει και τη ΔΣΘ. Όλοι οι στόχοι καθορίζονται μέσα από τη συνεργασία του ψυχολόγου με το θεραπευόμενο, ενώ δίνεται και ο απαραίτητος χρόνος για την επίτευξη των στόχων. Το 1ο στάδιο διαρκεί 1 χρόνο και παραπάνω, ανάλογα με τη περίπτωση, ενώ για τα υπόλοιπα στάδια η διάρκεια της θεραπείας καθορίζεται ύστερα αμοιβαία συνεννόηση ανάλογα με τους στόχους, τη πρόοδο και τις ανάγκες του θεραπευόμενου.

Τα Βασικά συστατικά ΔΣΘ
  1. Ατομική Θεραπεία: 1 φορά την εβδομάδα. Ο ατομικός θεραπευτής είναι ο υπεύθυνος για τα θέματα της θεραπείας. 
  2. Εκπαίδευση στις δεξιότητες: Η απόκτηση δεξιοτήτων πραγματοποιείται μέσα σε ομάδες και σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται και σε ατομικό επίπεδο, δηλαδή με ένα άτομο. Η ομάδα έχει ψυχοεκπαιδευτικό χαρακτήρα, δεν είναι ψυχοθεραπευτική, γίνεται 1 φορά την εβδομάδα και έχει διάρκεια 2 ώρες. Οι εκπαιδευτές και υπεύθυνοι για τη διεξαγωγή και λειτουργία της ομάδας είναι 2 ψυχολόγοι. Η ομάδα πραγματοποιείται σε κύκλους. Ο κάθε κύκλος έχει διάρκεια 6 μηνών και το άτομο εκπαιδεύεται στις ακόλουθες ενότητες/δεξιότητες: ενσυνειδητότητα, ρύθμιση συναισθήματος, διαπροσωπική αποτελεσματικότητα και αντοχή στη δυσφορία  
  3. 24ωρη τηλεφωνική παρέμβαση: ο θεραπευόμενος καλεί τον ατομικό θεραπευτή με στόχο την αποτροπή αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών, τη πρόληψη της αυτοκτονικότητας και τη χρήση/ενίσχυση δεξιοτήτων στη πράξη και τη στιγμή που είναι περισσότερο απαραίτητες. 
  4. Συμβουλευτική Ομάδα για τους θεραπευτές: 1 φορά την εβδομάδα πραγματοποιείται συνάντηση της ομάδας για τη διασφάλιση της σωστής εφαρμογής του μοντέλου της ΔΣΘ και για τη στήριξη των θεραπευτών. 

Ο Βασικός Σκοπός της θεραπείας, σύμφωνα με τη Marsha Linehan, είναι ο θεραπευόμενος να χτίσει μια ζωή που αξίζει να τη ζει.